Πρόταση τροπολογίας στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ περί βελτίωσης του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπου περιέχονται διατάξεις για την αδειοδότηση και υλοποίηση Κέντρων Δεδομένων, υπέβαλε ο Δήμος Διονύσου. Την τροπολογία επεξεργάστηκε η διαπαραταξιακή επιτροπή κατά των data centers που συνεδρίασε εσπευσμένα την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, μια που η διαβούλευση για το εν λόγω νομοσχέδιο έληγε το πρωί της επομένης, Σάββατο 24 Οκτωβρίου.
Η τροπολογία, μαζί με εισηγητική έκθεση, υποβλήθηκε στα άρθρα 20 (Πλαίσιο χορήγησης οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης και αδειοδότησης Κέντρων Δεδομένων) και 21 (Καθορισμός αρμόδιου Διαχειριστή χορήγησης Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης για την υλοποίηση Κέντρων Δεδομένων) του νομοσχεδίου. Αξίζει εδώ να σημειωθεί πως σχόλιο- παρέμβαση του Δήμου έχει υποβληθεί και στη διαβούλευση για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) από το ένα data center που επιδιώκεται να εγκατασταθεί στο Κρυονέρι, επί της οδού Λεύκης. Η παρέμβαση αυτή αποτελεί ουσιαστικά την αρνητική γνωμοδότηση του Δημοτικού Συμβουλίου επί της ΜΠΕ, ήταν κι αυτή προϊόν πολύωρης επεξεργασίας από τη διαπαραταξιακή επιτροπή και αναμένεται να εμφανισθεί στην πλατφόρμα του Ηλεκτρονικού Περιβαλλοντικού Μητρώου από αύριο, μια που εστάλη πρώτα στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση.
Αναλυτικά η πρόταση τροπολογίας στο νομοσχέδιο για την ηλεκτρική ενέργεια έχει ως εξής:
ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ – ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΜΕ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ
Στο Σχέδιο Νόμου: «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
ΘΕΜΑ: «Καθορισμός ελάχιστων αποστάσεων, αυστηρών περιβαλλοντικών, ακουστικών και μικροκλιματικών και πολεοδομικών περιορισμών, κατάργηση ειδικών προνομιακών όρων δόμησης, καθώς και όρων διάθεσης ηλεκτρικού χώρου για την εγκατάσταση Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) μεγάλης ισχύος πλησίον οικιστικών ζωνών»
Α. ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Η παρούσα νομοθετική πρωτοβουλία κρίνεται επιβεβλημένη, κατεπείγουσα και αναγκαία για την αντιμετώπιση των σοβαρών, μη αναστρέψιμων επιπτώσεων που προκαλούνται από την άναρχη, ασυντόνιστη και υπερσυγκεντρωτική χωροθέτηση Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) μεγάλης ισχύος πλησίον του οικιστικού ιστού. Η έλλειψη ενός σαφούς, ειδικού χωροταξικού πλαισίου επιτρέπει σήμερα την de facto μετατροπή οικιστικών και περιαστικών περιοχών σε άτυπες ζώνες βαριάς βιομηχανίας, με ολέθριες συνέπειες για την ποιότητα ζωής, την τοπική οικονομία και τη δημόσια υγεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή του Κρυονερίου του Δήμου Διονύσου, όπου εντός του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΓΠΣ) και πλησίον της οικιστικής ζώνης λειτουργεί Βιοτεχνικό Πάρκο (ΒΙΟΠΑ) προς εξυγίανση, θεσμοθετημένο αποκλειστικά για δραστηριότητες χαμηλής και μεσαίας όχλησης.
Στην περιοχή αυτή επιχειρείται η εγκατάσταση μονάδας Data Center ονομαστικής ισχύος περί τα 20 MW, ενώ παράλληλα εκδηλώνονται επιχειρηματικές προθέσεις για έτερα έργα πολλαπλάσιου μεγέθους, δημιουργώντας συνθήκες ασφυκτικής σωρευτικής επιβάρυνσης. Την ίδια ακριβώς στιγμή, σε απόσταση μόλις 400 μέτρων από την εγκεκριμένη οικιστική ζώνη, σε εκτός σχεδίου περιοχή και εκτός ΓΠΣ, προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς η κατασκευή έτερου έργο ισχύος 40 MW. Η σωρευτική αυτή υπερσυγκέντρωση υποδομών high-tech ενεργειακής έντασης αλλοιώνει πλήρως τις θεσμοθετημένες χρήσεις γης και παραβιάζει βάναυσα την αρχή της φέρουσας ικανότητας της περιοχής.
Η ανάγκη άμεσης νομοθετικής θεραπείας εδράζεται σε τρεις κρίσιμους άξονες επιπτώσεων:
1. Οριζόντιος Αποκλεισμός βάσει Απόστασης (Παράγραφος 1): Εισάγεται αυστηρό κριτήριο ελάχιστης απόστασης χιλίων (1.000) μέτρων από τα όρια θεσμοθετημένου ΓΠΣ ή ΤΠΣ ή ΣΧΟΑΠ ή από, σχολεία και ευαίσθητους υποδοχείς, που είναι εκτός των εν λόγω ορίων και σε ότι αφορά εγκαταστάσεις άνω των δέκα (10) MW. Το όριο αυτό ορίζεται ότι περιλαμβάνει τη συνολική ισχύ των ομοειδών εγκαταστάσεων εντός της ως άνω ζώνης με εξαίρεση μικρών μονάδων που δεν υπερβαίνουν τα 1.000 ΚW, που υποχρεούνται σε διαδικασία δημοσιοπόίησης.
Η ρύθμιση αυτή λειτουργεί ως αυτόματο, οριζόντιο φίλτρο ασφαλείας, αποκλείοντας άμεσα αιτήματα που σχεδιάζονται εντός της απαγορευμένης ζώνης, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω τεχνική αξιολόγηση, διασφαλίζοντας την κοινωνική ειρήνη και την προστασία των πολιτών.
2. Θέσπιση Σωρευτικής Μελέτης και Αυστηρών Ορίων Θορύβου: Για τις εγκαταστάσεις που χωροθετούνται εκτός της ζώνης αποκλεισμού (άνω του 1 χλμ.), μια απλή, μεμονωμένη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) αποδεικνύεται ανεπαρκής, καθώς εξετάζει κάθε έργο αποκομμένα (salami-slicing). Με την προτεινόμενη διάταξη καθίσταται υποχρεωτική η υποβολή «Σωρευτικής Μελέτης Περιβαλλοντικών, Ακουστικών και Μικροκλιματικών Επιπτώσεων». Η μελέτη αυτή υποχρεώνει τον εκάστοτε νέο επενδυτή να συνυπολογίσει το υφιστάμενο ενεργειακό και περιβαλλοντικό υπόβαθρο (baseline) όλων των εγκεκριμένων ή υπό αδειοδότηση έργων της περιοχής. Παράλληλα, θεσπίζονται απαρέγκλιτα όρια θορύβου στην επαφή με την οικιστική ζώνη, εναρμονισμένα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ): έως 40 dB(A) κατά τη διάρκεια της νύχτας, για τη διασφάλιση του ύπνου, και έως 50 dB(A) κατά τη διάρκεια της ημέρας, προς αποφυγή της σοβαρής ακουστικής όχλησης.
3. Αντιμετώπιση Θερμικής Επιβάρυνσης και Διάθεση Ηλεκτρικού Χώρου: Τα Data Centers εκλύουν τεράστια ποσά θερμότητας 24 ώρες το 24ωρο λόγω της συνεχούς λειτουργίας των συστημάτων ψύξης, προκαλώντας το επικίνδυνο φαινόμενο της Αστικής Θερμικής Νησίδας. Για πρώτη φορά εισάγεται ανώτατο μικροκλιματικό όριο μέσης ετήσιας αύξησης της θερμοκρασίας περιβάλλοντος 0,5°C στην επαφή με την οικιστική ζώνη και θεσπίζεται υποχρέωση ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας (Waste Heat Recovery) σε ποσοστό τουλάχιστον 30%. Τέλος, προστατεύεται ο πολύτιμος ηλεκτρικός χώρος, δίνοντας απόλυτη προτεραιότητα στις ανάγκες των τοπικών κοινωνικών και παραγωγικών δικτύων, αποτρέποντας τον de facto ενεργειακό κορεσμό από μονοπωλιακές high-tech εγκαταστάσεις.
4. Αποστράγγιση Υδάτινων Πόρων (Κίνδυνος Λειψυδρίας): Η χρήση συστημάτων υδρόψυξης ανοικτού τύπου καταναλώνει εκατομμύρια λίτρα νερού ημερησίως μέσω εξάτμισης. Σε μια περίοδο έντονης κλιματικής κρίσης και παρατεταμένης λειψυδρίας στην Αττική, η χρήση πόσιμου νερού από το δημόσιο δίκτυο ή η άντληση από τον υδροφόρο ορίζοντα για βιομηχανική ψύξη συνιστά ευθεία απειλή για την υδροδότηση των κατοίκων. Η επιβολή τεχνολογιών ξηράς ψύξης (Dry Cooling) ή κλειστών κυκλωμάτων 100% ανακυκλούμενου νερού κρίνεται επιβεβλημένη.
5. Κατάργηση Παρεκκλίσεων και Ειδικών Όρων Δόμησης – Προσμέτρηση Ύψους Ψυκτικών Μηχανημάτων (Chillers): Διαπιστώνεται ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο επιτρέπει προνομιακές πολεοδομικές και κτιριοδομικές παρεκκλίσεις για τα Κέντρα Δεδομένων, αλλοιώνοντας το οικιστικό και φυσικό περιβάλλον. Με την προτεινόμενη ρύθμιση καταργείται κάθε ειδική διάταξη ή παρέκκλιση που επιτρέπει υπέρβαση κάθε παρέκκλισης από τις ήδη θεσμοθετημένες και σε ζώνη 2.000 μ από τα όρια της παρ.1. Ιδιαίτερα, θεσπίζεται η υποχρέωση συνυπολογισμού του ύψους του πάσης φύσεως ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού ψύξης και κλιματισμού (chillers, πύργων ψύξης, εναλλακτών θερμότητας) στο συνολικό μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος του κτιρίου, ανεξάρτητα αν αυτός τοποθετείται στο δώμα, στην ανωδομή ή σε υπαίθριους χώρους. Η ρύθμιση αυτή αποτρέπει την τεχνητή και αυθαίρετη οπτική, αισθητική και περιβαλλοντική επιβάρυνση των όμορων περιοχών.
6. Νομοτεχνική Προσέγγιση και Συμβατότητα με τη Νομολογία: Η ρύθμιση εναρμονίζεται πλήρως με τις αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου, αποφεύγοντας αυθαίρετους οριζόντιους αποκλεισμούς που θα προσέκρουαν στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
7. Προστασία Κεκτημένων Δικαιωμάτων, αντιμετώπιση εκκρεμών αιτήσεων αδειοδότησης: Για τις υφιστάμενες, νομίμως λειτουργούσες εγκαταστάσεις, δεν προβλέπεται κύρωση μετεγκατάστασης, αλλά παρέχεται μια εύλογη και ρεαλιστική τριετής προθεσμία για την τεχνική και περιβαλλοντική τους προσαρμογή (π.χ. αναβάθμιση σε Dry Cooling, τοποθέτηση ηχοπετασμάτων). Η μη συμμόρφωση επιφέρει τη νόμιμη ποινή της απαγόρευσης μελλοντικής κτιριακής ή ενεργειακής επέκτασης, σεβόμενη την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου.
Σε ό,τι αφορά τις πάσης φύσεως εκκρεμότητες, σχετικές με αιτήσεις αδειοδότησης, αυτές εξετάζονται σύμφωνα με τις παρούσες διατάξεις, άλλως οι αιτήσεις αυτές αρχειοθετούνται.
Β. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ
Άρθρο …
Περιβαλλοντικοί, χωροταξικοί περιορισμοί και όροι διάθεσης ηλεκτρικού χώρου για την εγκατάσταση Κέντρων Δεδομένων (Data Centers):
1. Η εγκατάσταση και λειτουργία Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) με ονομαστική ισχύ άνω των δέκα (10) MW απαγορεύεται εντός περιοχών που καθορίζονται από Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ), Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) ή Σχέδια Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) ως ζώνες χαμηλής ή μεσαίας όχλησης, καθώς και σε εκτός σχεδίου περιοχές, εφόσον η εξωτερική περίμετρος της εγκατάστασης απέχει απόσταση μικρότερη των χιλίων (1.000) μέτρων από τα όρια του ΓΠΣ και κάθε ευαίσθητου υποδοχέα (σχολικά κτίρια, νοσοκομεία ή άλλες ευαίσθητες κοινωνικές υποδομές. Το ως άνω όριο των δέκα (10) MW, ορίζεται ότι περιλαμβάνει κάθε ομοειδή εγκατάσταση αθροιστικά, με την εξαίρεση εγκαταστάσεων κάτω των 1000 kW, που υποχρεούνται όμως στην προβλεπόμενη διαδικασία δημοσιοποίησης.
2. Για την αδειοδότηση Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) με ονομαστική ισχύ άνω των δέκα (10) MW, τα οποία χωροθετούνται πέραν της ζώνης αποκλεισμού της παραγράφου 1, καθίσταται υποχρεωτική η εκπόνηση και υποβολή «Σωρευτικής Μελέτης Περιβαλλοντικών, Ακουστικών και Μικροκλιματικών Επιπτώσεων», επιπλέον της προβλεπόμενης Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ).
Η μελέτη αυτή εξετάζει υποχρεωτικά τη συνολική, αθροιστική επιβάρυνση (ακουστική, θερμική, ενεργειακή, υδατική) λαμβάνοντας υπόψη το υφιστάμενο υπόβαθρο από το σύνολο των εν λειτουργία, αδειοδοτημένων ή υπό αδειοδότηση παρόμοιων έργων εντός των ορίων του οικείου Δήμου. Η οριακή στάθμη θορύβου στην επαφή με την οικιστική ζώνη δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τα σαράντα (40) dB(A) κατά τη διάρκεια της νύχτας (22:00 – 06:00) και τα πενήντα (50) dB(A) κατά τη διάρκεια της ημέρας (06:00 – 22:00).
3. Η λειτουργία των εγκαταστάσεων της παραγράφου 2 απαγορεύεται να επιφέρει μέση ετήσια αύξηση της θερμοκρασίας περιβάλλοντος (μικροκλίματος) άνω των μηδέν κόμμα πέντε (0,5) βαθμών Κελσίου (°C) στην επαφή με την οικιστική ζώνη. Οι ιδιοκτήτες ή φορείς εκμετάλλευσης των Κέντρων Δεδομένων υποχρεούνται να εφαρμόζουν συστήματα ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας (Waste Heat Recovery) σε ποσοστό τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό (30%), απαγορευμένης της ελεύθερης διοχέτευσης του συνόλου του θερμικού φορτίου στην ατμόσφαιρα.
4. Κατά τη διάθεση, κατανομή και δέσμευση ηλεκτρικού χώρου από τον αρμόδιο Διαχειριστή (ΑΔΜΗΕ/ΔΕΔΔΗΕ) στο πλαίσιο του παρόντος νόμου, προτάσσονται απόλυτα και κατά προτεραιότητα οι ανάγκες των τοπικών οικιστικών, κοινωνικών και παραγωγικών δικτύων. Δεν επιτρέπεται η χορήγηση οριστικών προσφορών σύνδεσης ή η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου για την τροφοδοσία Κέντρων Δεδομένων, εάν αυτή προκαλεί de facto κορεσμό του δικτύου ή εάν περιορίζει τη δυνατότητα κάλυψης των τρεχουσών και μελλοντικών αναγκών της τοπικής κοινωνίας και των τοπικών επιχειρήσεων χαμηλής και μεσαίας όχλησης.
5. Για τη διασφάλιση της σταθερότητας του τοπικού δικτύου διανομής, η εγκατάσταση υποχρεούται να διαθέτει σταθμό αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) εντός του οικοπέδου της, ελάχιστης χωρητικότητας ίσης με το 20% της μέγιστης εγκατεστημένης ισχύος της για τουλάχιστον δύο (2) ώρες αιχμής.
6. Απαγορεύεται ρητά η χρήση πόσιμου νερού από το δημόσιο ή δημοτικό δίκτυο ύδρευσης, καθώς και η άντληση υδάτων από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα (μέσω υφιστάμενων ή νέων γεωτρήσεων) για τις ανάγκες ψύξης των εγκαταστάσεων των Κέντρων Δεδομένων. Τα Κέντρα Δεδομένων υποχρεούται να εφαρμόζουν αποκλειστικά συστήματα ξηράς ψύξης (Dry Cooling) ή κλειστά κυκλωμένα συστήματα 100% ανακυκλούμενου βιομηχανικού νερού, με μηδενική απώλεια υδάτινων πόρων στην ατμόσφαιρα.
7. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, η περιβαλλοντική αδειοδότηση των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers), ανεξαρτήτως εγκατεστημένης ισχύος ή τεχνολογίας, υπάγεται υποχρεωτικά στην Κατηγορία Α (Υποκατηγορία Α1 ή Α2) του Ν. 4014/2011. Απαγορεύεται ρητά η υπαγωγή τους σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ). Για την έκδοση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) απαιτείται η εκπόνηση πλήρους Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία τίθεται υποχρεωτικά σε δημόσια διαβούλευση.
8. Για την κατασκευή και λειτουργία Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) εφαρμόζονται αποκλειστικά οι ήδη θεσμοθετημένοι πολεοδομικοί και κτιριοδομικοί όρου εντός ζώνης 2.000 μ από τα όρια της παρ.1. Ειδικότερα σε ότι αφορά το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος, συνυπολογίζεται υποχρεωτικά και το ύψος του πάσης φύσεως εγκατεστημένου ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού ψύξης, αερισμού και κλιματισμού (ιδίως ψυκτικών συγκροτημάτων – chillers, πύργων ψύξης, εναλλακτών θερμότητας), ανεξαρτήτως αν αυτός τοποθετείται επί του δώματος, σε στεγασμένο ή υπαίθριο χώρο της εγκατάστασης.
9. Υφιστάμενες εγκαταστάσεις Κέντρων Δεδομένων που λειτουργούν εντός των ζωνών της παρ. 1, υποχρεούνται εντός ανατρεπτικής προθεσμίας τριών (3) ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος να προσαρμόσουν τη λειτουργία τους, ώστε να διασφαλίζεται η μη υπέρβαση των ορίων θορύβου και η εφαρμογή βέλτιστων τεχνικών εξοικονόμησης ύδατος. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, η μη συμμόρφωση τους συνεπάγεται την επιβολή των κυρώσεων του Ν. 1650/1986 και την αυτοδίκαιη απαγόρευση οποιασδήποτε μελλοντικής αύξησης της εγκατεστημένης ισχύος τους ή κτιριακής τους επέκτασης.
Εκκρεμείς διαδικασίες αδειοδότησης, έγκρισης Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, έκδοσης οικοδομικών αδειών ή χορήγησης όρων σύνδεσης για έργα που εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος άρθρου, αναστέλλονται αυτοδικαίως μέχρι την πλήρη προσαρμογή τους στους ανωτέρω περιορισμούς, άλλως αρχειοθετούνται. Κάθε αντίθετη γενική ή ειδική διάταξη καταργείται.
