ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Στις συλλογές του Μουσείου μας φυλάσσεται πλέον, μετά την σχετική δωρεά της οικ. Μαρίνου και Αναστασίας Σκουτή (γονέων του π.Σπυρίδων Σκουτής) με καταγωγή από το Αϊβαλί, τους οποίους θερμά ευχαριστούμε, ένα μοναδικό σύνολο αυθεντικών εφημερίδων και δημοσιευμάτων της περιόδου 1922–1925, το οποίο αποτελεί ανεκτίμητη πηγή για την ιστορία του Μικρασιατικού Ελληνισμού και των πρώτων χρόνων της προσφυγικής εγκατάστασης στην Ελλάδα.
Ανάμεσα στα φύλλα που διασώζονται περιλαμβάνονται ιστορικές εφημερίδες όπως η «Μικρασία» (μάλιστα το 2ο τεύχος – 27 Νοεμβρίου 1922) η «Μικρασιατική» (μάλιστα το 1ο τεύχος – 6 Δεκεμβρίου 1922), η «Εστία», το «Ελεύθερον Βήμα», ο «Ελεύθερος Τύπος» και άλλες εκδόσεις της εποχής. Στις σελίδες τους καταγράφονται με αμεσότητα και συγκλονιστικές λεπτομέρειες:
- Η Μικρασιατική Καταστροφή και οι τελευταίες ημέρες της Σμύρνης.
- Οι Έλληνες αιχμάλωτοι που παρέμεναν στη Μικρά Ασία και οι προσπάθειες επαναπατρισμού τους.
- Η προσφυγική αποκατάσταση, η ίδρυση νέων συνοικισμών και η ανέγερση ναών, όπως της Αγίας Φωτεινής Νέας Σμύρνης.
- Οι διαπραγματεύσεις και οι συνέπειες της Συνθήκης της Λωζάννης, οι ελληνοτουρκικές συμφωνίες και το ζήτημα των ανταλλαξίμων περιουσιών.
- Πολιτικές εξελίξεις της εποχής, με πρωταγωνιστές προσωπικότητες όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος και κορυφαίοι Έλληνες και ξένοι αξιωματούχοι.
- Εκκλήσεις για βοήθεια προς τους πρόσφυγες, κοινωνικές δράσεις, ψηφίσματα, ποιήματα και μαρτυρίες που αποτυπώνουν τον πόνο αλλά και την ελπίδα ενός ολόκληρου λαού.
Πρόκειται για πρωτογενές ιστορικό υλικό, το οποίο δεν αφηγείται απλώς την Ιστορία· αποτελεί την ίδια τη φωνή των ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα. Οι κιτρινισμένες αυτές σελίδες μεταφέρουν στον σημερινό αναγνώστη την αγωνία, τις προσδοκίες και τους αγώνες του Ελληνισμού πριν από έναν αιώνα.
Το Μουσείο της Ενορίας Αγίου Στεφάνου συνεχίζει με ευθύνη τη διάσωση, τη συντήρηση και την ανάδειξη τέτοιων τεκμηρίων, ώστε η μνήμη των προσφύγων προγόνων μας να παραμένει ζωντανή και να αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
Η ιστορία φυλάσσεται στα αρχεία. Και τα αρχεία οφείλουμε να τα διαφυλάσσουμε ως πολύτιμη κληρονομιά του Ελληνισμού.
**************************
Το Μουσείο της Ενορίας του Αγ. Στεφάνου βρίσκεται στο ισόγειο του Ιερού Ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου & Αγίου Στεφάνου. Ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 2019 με πρωτοβουλία της Ενορίας και της Ιεράς Μητρόπολης Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος και εγκαινιάστηκε παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμου το 2022.
Εκεί πλέον φυλάσσονται μοναδικά κειμήλια, εκκλησιαστικά και όχι μόνο, που έφεραν οι πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, την Καππαδοκία και την Κωνσταντινούπολη- εικόνες, ιερά σκεύη, έγγραφα, βιβλία, φωτογραφίες και πλείστα άλλα τεκμήρια χρονολογούμενα από τον 15ο αιώνα.
Όλα συνδέουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του ελληνορθόδοξου στοιχείου και ιδίως της τοπικής κοινότητας του Αγίου Στεφάνου, καθώς παρουσιάζουν χρονολογικά και εννοιολογικά τόπους, πρόσωπα και γεγονότα που έμειναν χαραγμένα βαθιά στη μνήμη του λαού, από την πρώτη σκηνή-ναό της ενορίας του 1924 έως το 2020 και τα εγκαίνια του νέου ναού.
Εντός του χώρου βρίσκεται άρρηκτα συνδεδεμένο με τον υπόλοιπο χώρο, παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Γρηγόριο Επίσκοπο Δέρκων, τιμώντας έτσι τον τόπο καταγωγής των προσφύγων της Κωνσταντινούπολης.
Για την κατασκευή του Μουσείου χρειάστηκε η αρωγή και η βοήθεια του Θ. Μαρτίνου ενώ συνέδραμε σημαντικά και η Περιφέρεια Αττικής μέσω του τότε Περιφερειάρχη Γ. Πατούλη και του τέως Αντιπεριφερειάρχη Ν. Πέππα.
Το Μουσείο σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από τον αρχιτέκτονα Γ. Δέδε και τη μουσειολόγο Μ. Στρούμπου, ενώ το γραφιστικό σχεδιασμό έχει κάνει η Φ. Πετράκη. Σήμερα υποστηρίζεται από τη σύγχρονη τεχνολογία και έχει τη δυνατότητα 3d απεικονίσεων, ψηφιακών ξεναγήσεων, media room κλπ., ενώ αποτελεί χώρο επίσκεψης για πολλά σχολεία της περιοχής.
