Σημαντικές συζητήσεις προκαλεί το άρθρο 632 του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας που ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 4 Ιουνίου 2026. Ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει και κωδικοποιεί εκατοντάδες διατάξεις της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας, αποτελώντας πλέον το βασικό θεσμικό πλαίσιο για τον χωρικό σχεδιασμό και τη δόμηση στη χώρα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο 632, το οποίο προβλέπει ότι συγκεκριμένα έργα και εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας μπορούν να υλοποιούνται κατά παρέκκλιση πολεοδομικών διατάξεων.
Ποια έργα αφορά
Η διάταξη καλύπτει έργα και εγκαταστάσεις που σχετίζονται με:
- την ύδρευση,
- την αποχέτευση,
- την τηλεθέρμανση δήμων,
- την άρδευση,
- τη διαχείριση απορριμμάτων,
- τους Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ),
- τους Σταθμούς Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ),
- τα Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης και τους Υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας,
- καθώς και τα συνοδά έργα που απαιτούνται για τη λειτουργία τους.
Στον νέο Κώδικα περιλαμβάνονται επίσης ως εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας οι σταθμοί μεταφόρτωσης απορριμμάτων, οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, οι χώροι επεξεργασίας αποβλήτων, οι εγκαταστάσεις ύδρευσης και οι σχετικές ενεργειακές υποδομές.
Γιατί θεωρείται κρίσιμη διάταξη
Η λογική της διάταξης είναι ότι ορισμένες υποδομές θεωρούνται απολύτως αναγκαίες για τη λειτουργία του κράτους, των δήμων και των δικτύων κοινής ωφέλειας. Έτσι παρέχεται η δυνατότητα να ξεπερνώνται ορισμένοι πολεοδομικοί περιορισμοί όταν αυτό απαιτείται για την κατασκευή τους.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι χωρίς τέτοιες εξαιρέσεις πολλές κρίσιμες υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης, διαχείρισης απορριμμάτων ή μεταφοράς ενέργειας θα καθυστερούσαν σημαντικά ή δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν.
Οι προβληματισμοί των μηχανικών
Ωστόσο, μηχανικοί της δημόσιας διοίκησης και στελέχη της αυτοδιοίκησης εκφράζουν ανησυχίες για το εύρος των παρεκκλίσεων.
Ο βασικός προβληματισμός είναι ότι η δυνατότητα εξαίρεσης από πολεοδομικούς κανόνες μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα το περιβάλλον, το τοπίο και την ποιότητα ζωής των κατοίκων χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Οι επικριτές της διάταξης επισημαίνουν ότι έργα όπως υποσταθμοί υψηλής τάσης, εγκαταστάσεις απορριμμάτων ή μεγάλες ενεργειακές υποδομές συχνά προκαλούν αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο και θεωρούν πως θα έπρεπε να υπάρχει ισχυρότερος ρόλος των δημοτικών συμβουλίων και των διαδικασιών διαβούλευσης.
Τι σημαίνει για τους δήμους
Για τους δήμους η διάταξη έχει διπλή ανάγνωση.
Από τη μία πλευρά μπορεί να επιταχύνει σημαντικά έργα ύδρευσης, αποχέτευσης, άρδευσης ή διαχείρισης απορριμμάτων που σήμερα καθυστερούν λόγω πολύπλοκων πολεοδομικών διαδικασιών.
Από την άλλη πλευρά δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι τοπικές κοινωνίες θα έχουν ουσιαστικό λόγο σε αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τον χώρο στον οποίο ζουν και εργάζονται.
Το μεγάλο ερώτημα
Η συζήτηση γύρω από το άρθρο 632 δεν αφορά μόνο τεχνικά ή πολεοδομικά ζητήματα. Αγγίζει ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα: πώς μπορεί να επιταχύνεται η υλοποίηση κρίσιμων υποδομών χωρίς να περιορίζεται η συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και των πολιτών στον σχεδιασμό του χώρου.
Για πολλούς αυτοδιοικητικούς και μηχανικούς, η πρόκληση δεν είναι μόνο η κατασκευή των απαραίτητων έργων, αλλά και η διασφάλιση ότι αυτά θα προχωρούν με διαφάνεια, κοινωνική συναίνεση και σεβασμό στον δημοκρατικό χωρικό σχεδιασμό.
πηγή: myota.gr
