Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση τέθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών το σχέδιο νόμου για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα θεσμικής αναδιάρθρωσης της αυτοδιοίκησης των τελευταίων ετών. Ο νέος Κώδικας επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο νομοθετικό κείμενο το σύνολο σχεδόν του βασικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία δήμων και περιφερειών, αντικαθιστώντας το σημερινό πολυδιασπασμένο και συχνά αντιφατικό καθεστώς.
Η διαβούλευση ξεκίνησε την Τετάρτη 20 Μαΐου 2026 και θα ολοκληρωθεί στις 4 Ιουνίου 2026 στις 09:00, με το Υπουργείο να καλεί αιρετούς, υπηρεσιακά στελέχη, επιστημονικούς φορείς και πολίτες να καταθέσουν παρατηρήσεις και προτάσεις.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο σύγχρονο, λειτουργικό και ξεκάθαρο πλαίσιο λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Παράλληλα, επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη σαφήνεια στις αρμοδιότητες μεταξύ κράτους, δήμων και περιφερειών, ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια προκαλεί συγκρούσεις, καθυστερήσεις και διοικητική σύγχυση.
Ο Κώδικας οργανώνεται σε έξι βασικά βιβλία, τα οποία καλύπτουν όλο το φάσμα λειτουργίας της αυτοδιοίκησης.
Το πρώτο βιβλίο αφορά τη συγκρότηση και οργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Περιλαμβάνει τις κατηγοριοποιήσεις των δήμων, το εκλογικό πλαίσιο για δημοτικές και περιφερειακές αρχές, αλλά και τις ρυθμίσεις για τον έλεγχο των προεκλογικών δαπανών. Πρόκειται ουσιαστικά για το θεσμικό “σύνταγμα” της αυτοδιοικητικής λειτουργίας.
Το δεύτερο βιβλίο επικεντρώνεται στο σύστημα διακυβέρνησης δήμων και περιφερειών. Εκεί καθορίζονται οι δομές διοίκησης, τα νομικά πρόσωπα της αυτοδιοίκησης, αλλά και η καταστατική θέση των αιρετών. Το συγκεκριμένο τμήμα αναμένεται να προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, καθώς αγγίζει κρίσιμα ζητήματα διοικητικής λειτουργίας, ρόλων και ισορροπιών εξουσίας μέσα στους ΟΤΑ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο τρίτο βιβλίο, όπου καταγράφονται αναλυτικά οι αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών και ο τρόπος άσκησής τους. Το Υπουργείο κάνει λόγο για προσπάθεια δημιουργίας ενός ενιαίου και σαφούς πλαισίου αρμοδιοτήτων, ώστε να περιοριστούν οι αλληλοεπικαλύψεις και οι γκρίζες ζώνες που παρατηρούνται σήμερα. Το στοιχείο αυτό αφορά άμεσα και τους πολίτες, οι οποίοι συχνά δεν γνωρίζουν ποιος φορέας είναι αρμόδιος για κάθε ζήτημα της καθημερινότητας.
Σημαντικές αλλαγές φέρνει και το τέταρτο βιβλίο, το οποίο αφορά την οικονομική διαχείριση δήμων και περιφερειών. Σύμφωνα με το Υπουργείο, προβλέπεται συνολική αναμόρφωση του πλαισίου οικονομικής λειτουργίας των ΟΤΑ, με στόχο την απλοποίηση διαδικασιών, την ταχύτερη διαχείριση οικονομικών θεμάτων και τη βελτίωση της δημοσιονομικής λειτουργίας των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.
Το πέμπτο βιβλίο επικεντρώνεται στο σύστημα εποπτείας και ελέγχου νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ. Εδώ ενσωματώνεται η συνταγματική αρχή ότι ο έλεγχος επί της αυτοδιοίκησης πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στη νομιμότητα και όχι στη σκοπιμότητα των αποφάσεων. Το Υπουργείο κάνει λόγο για αντικειμενικότερο σύστημα εποπτείας, σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για τα όρια κρατικής παρέμβασης στην αυτοδιοίκηση παραμένει ιδιαίτερα έντονη.
Το έκτο βιβλίο περιλαμβάνει λοιπές διατάξεις, με πιο σημαντική την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Χάρτας Τοπικής Αυτονομίας. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο θεσμικό και πολιτικό συμβολισμό, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το εύρος της αυτονομίας των ΟΤΑ στην Ελλάδα και τη σχέση τους με το κεντρικό κράτος.
Ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα ως μια συνολική μεταρρύθμιση που δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας για την αυτοδιοίκηση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση τόσο στην αποτελεσματική διοίκηση όσο και στη συμμετοχή των πολιτών.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει ευρεία συζήτηση γύρω από τις προβλέψεις του Κώδικα, καθώς αρκετά από τα ζητήματα που θίγονται —όπως οι αρμοδιότητες, η οικονομική αυτοτέλεια, η κρατική εποπτεία και η πραγματική αυτονομία των ΟΤΑ— αποτελούν διαχρονικά πεδία αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης, αυτοδιοικητικών φορέων και αιρετών.
πηγή: myota.gr
