Ομόφωνα, παρά τις επιμέρους επισημάνσεις, επιφυλάξεις και αντιρρήσεις που εκφράστηκαν από όλες τις πλευρές, εγκρίθηκε από τη Δημοτική Επιτροπή Διονύσου, την Πέμπτη 30 Δεκεμβρίου, το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας (ΣΑΠ), που εκπόνησε μελετητής για λογαριασμό του Δήμου, μετά από σχετική απ’ ευθείας ανάθεση τον περασμένο Νοέμβριο.
Το ΣΑΠ αποτελεί το στρατηγικό σχέδιο των διαμορφώσεων, επεμβάσεων και κατασκευών που απαιτούνται για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας προς βασικές κοινόχρηστες και κοινωφελείς χρήσεις μέσα στα διοικητικά όρια του κάθε Δήμου.
Η εκπόνηση του Σχεδίου περιλαμβάνει τόσο την καταγραφή και αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης (πολεοδομικά σχέδια, κυκλοφοριακές μελέτες-παρεμβάσεις-ρυθμίσεις, επιχειρησιακά προγράμματα του Δήμου και της Περιφέρειας, καθώς και πολεοδομικά, πληθυσμιακά-δημογραφικά και κυκλοφοριακά χαρακτηριστικά) όσο και τις προτεινόμενες παρεμβάσεις με στόχο την εξασφάλιση προσβασιμότητας στους υπαίθριους δημόσιους Κοινόχρηστους Χώρους του Δήμου, καθώς και την πρόσβαση στα δημόσια κτήρια ή στα κτήρια που στεγάζουν δημόσιες υπηρεσίες και χρήσεις, τα οποία απαιτείται να γίνουν προσβάσιμα.
Οι γενικοί άξονες που δομούν το Σχέδιο είναι οι εξής:
- Άξονας 1 – Ολοκληρωμένη στρατηγική στο θέμα της προσβασιμότητας (οριζόντιος χαρακτήρας)
- Άξονας 2 – Συγκεκριμένη επιχειρησιακή διαχείριση για την υλοποίηση των στόχων
- Άξονας 3 – Επίτευξη των εύλογων προσαρμογών με όρους ασφάλειας, τεχνικής διαχειρισιμότητας και οικονομικής εφικτότητας
- Άξονας 4 – Συσχετισμός μελετών, έργων και χρηματοδοτικών εργαλείων
- Άξονας 5 – Ορισμός αρμοδιοτήτων και διαδικασιών
- Άξονας 6 – Δημιουργία κοινών προτύπων και προδιαγραφών
- Άξονας 7 – Ορισμός διαδικασιών και μηχανισμού Εθνικής εφαρμογής και παρακολούθησης
- Άξονας 8 – Δημιουργία μηχανισμών ένταξης των ραγδαία αναπτυσσόμενων νέων τεχνολογιών στην νομοθεσία, με συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογή
- Άξονας 9 – Ορισμός μέτρων και δράσεων για την δικτύωση την επικοινωνία – ενημέρωση και εκπαίδευση
Ο δε σχεδιασμός των παρεμβάσεων διέπεται από επτά βασικές αρχές:
- Δυνατότητα χρήσης από το μεγαλύτερο δυνατό φάσμα χρηστών
- Ευελιξία στη χρήση
- Απλή και διαισθητική χρήση
- Εύληπτη πληροφόρηση
- Ανοχή σε σφάλματα
- Χαμηλή σωματική προσπάθεια
- Μέγεθος και χώρος προσέγγισης και χρήσης
Μετά από έρευνα του μελετητή, στο Δήμο Διονύσου εντοπίζεται πλήθος χώρων που εμπίπτει στο πεδίο ενδιαφέροντος του ΣΑΠ για την εξασφάλιση της προσβασιμότητάς τους. Ειδικότερα εντοπίστηκαν 24 εγκαταστάσεις άθλησης, 3 εγκαταστάσεις κοινωνικών, πολιτιστικών και επιστημονικών εκδηλώσεων (σ.σ. Πολιτιστικά Κέντρα Αγ. Στεφάνου και Κρυονερίου, Σύλλογος Γυναικών Αγ. Στεφάνου), 7 εγκαταστάσεις υγείας και πρόνοιας (σ.σ. Παιδικοί Σταθμοί, ΚΑΠΗ, ΠΕΓΚΑΠ-ΝΥ, Κέντρο Υγείας), 17 κτίρια δημόσιων υπηρεσιών (σ.σ. ΚΕΠ, ΥΔΟΜ, Κοινοτικά Καταστήματα και Δημαρχείο, Κλιμάκια Εθελοντών, ΑΔΜΗΕ, Δασονομείο κ.λπ.), 28 χώροι διδασκαλίας, 4 χώροι ειδικών χρήσεων (σ.σ. Κοιμητήρια), 56 χώροι πρασίνου και πλατείες καθώς και 3 χώροι στάθμευσης (σ.σ. πάρκινγκ στο Σιδηροδρομικό Σταθμό Αγ. Στεφάνου, στην Κωστή Παλαμά και στο Κρυονέρι).
Το Σχέδιο εντούτοις δεν αφορά στο σύνολο της πόλης αλλά σε κομμάτια της σε κάθε Κοινότητα, που επελέγησαν με βάση συγκεκριμένη μεθοδολογία και με απώτερο στόχο να βρεθούν οι κατάλληλες περιοχές οι οποίες ικανοποιούν τα κριτήρια της εγγύτητας γύρω από τα γεωχωρικά δεδομένα που συλλέχθηκαν και έχουν την ιδιότητα να γεννούν και να έλκουν μετακινήσεις.
Σημαντικές είναι οι διαπιστώσεις που καταγράφηκαν στη φάση της καταγραφής και αξιολόγησης των χαρακτηριστικών κάθε περιοχής. Σύμφωνα λοιπόν με το μελετητή, σε όλες ανεξαιρέτως τις Κοινότητες και στα τμήματά τους που επελέγησαν για το Σχέδιο εντοπίζονται πεζοδρόμια με “φτωχά γεωμετρικά χαρακτηριστικά, γεγονός που επηρεάζει την ασφάλεια και την ελευθερία κινήσεων των χρηστών τους… Επομένως, στην περίπτωση του Δήμου Διονύσου προκύπτει ότι σε μεγάλο ποσοστό δεν εξασφαλίζεται ικανοποιητικός χώρος για την ασφαλή κίνηση των πεζών αλλά και για την τοποθέτηση αστικού εξοπλισμού. Μάλιστα υπάρχουν παραδείγματα πεζοδρομίων τα οποία όχι μόνο δε διαθέτουν το ελάχιστο πλάτος αλλά εντοπίζονται εμπόδια επί αυτών, τα οποία διακόπτουν την ελεύθερη όδευση πεζών”.
Καλύτερα είναι τα πράγματα στο θέμα του δημοτικού φωτισμού, που υφίσταται στο σύνολο των περιοχών και κρίνεται επαρκής, με μικρές εξαιρέσεις. Απογοητευτική είναι, αντιθέτως, η εικόνα με την ύπαρξη δημόσιων καθιστικών σωμάτων, για τα οποία προκύπτουν μηδενικά ή πολύ χαμηλά ποσοστά στο σύνολο των οικισμών. Χαρακτηριστικά αναφέρονται το Κρυονέρι, ο Διόνυσος και η Ροδόπολη, όπου κατά το μελετητή “στο σύνολο των εξεταζόμενων πλευρών δεν εντοπίζονται καθιστικά σώματα”. Όσο για τις υποδομές εξυπηρέτησης ΑμΕΑ, που αποτελούν την κύρια πληθυσμιακή ομάδα ενδιαφέροντος, “Η αυτοψία στις περιοχές μελέτης στον Δήμο Διονύσου ανέδειξε σημαντικές ελλείψεις όσον αφορά στην εξασφάλιση προσβασιμότητας των ΑμεΑ. Ειδικότερα παρατηρήθηκε ότι κανένα από τα πεζοδρόμια των εξεταζόμενων πλευρών δε διαθέτει οδηγό όδευσης τυφλών ήτοι λωρίδα ελεύθερης ζώνης όδευσης πεζών, διαφορετικής υφής και χρώματος από το δάπεδό της που αποβλέπει στην καθοδήγηση και ασφαλή διακίνηση των ατόμων με προβλήματα όρασης» (σύμφωνα με τις οδηγίες του ΥΠΕΝ “Σχεδιασμός για όλους”). Οι ίδιες ελλείψεις, με εξαιρετικά υψηλά ποσοστά, παρατηρήθηκαν και στον τομέα των διαβάσεων και ραμπών.
Ξεχωριστό κεφάλαιο στη μελέτη καταλαμβάνουν τα στοιχεία για την αξιολόγηση της περπατησιμότητας σε κάθε περιοχή, που εξαρτάται από τις χρήσεις γης, την πρόσβαση σε πλατείες και Κοινόχρηστους Χώρους, την ύπαρξη αστικού εξοπλισμού ή/και εμποδίων στα πεζοδρόμια, την ύπαρξη ποδηλατόδρομων, τις στάσεις των ΜΜΜ, την κατάσταση των πεζοδρομίων, τις ταχύτητες των οχημάτων, τις σημάνσεις και τα φανάρια, τις διαβάσεις, τις ράμπες κ.λπ.
Τέλος, εξετάστηκε το επίπεδο προσβασιμότητας σε καθένα από τα κτήρια στις περιοχές ενδιαφέροντος της μελέτης. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το υψηλότερο ποσοστό προσβασιμότητας κατέχει το Δημαρχείο, που “διαθέτει προσβάσιμη σύνδεση πεζοδρομίου – κτιρίου, ύπαρξη οποιουδήποτε είδους στεγάστρου στην κεντρική είσοδο του, προσβάσιμη θύρα στην κεντρική του είσοδο, κατάλληλη σήμανση, προβλεπόμενη θέση στάθμευσης για τα οχήματα των επισκεπτών του σε εγγύτητα, καθορισμένη θέση στάθμευσης για οχήματα ΑμεΑ και δυνατότητα προσέγγισής του από ΜΜΜ. Ενώ δεν κρίνεται ότι διαθέτει προσβάσιμη σύνδεση οδοστρώματος – πεζοδρομίου, οδηγό όδευσης τυφλών πριν την κεντρική είσοδο του κτιρίου και κατάλληλο εξοπλισμό θύρας”.
Και το χαμηλότερο, μηδενικό, ποσοστό προσβασιμότητας παρουσιάζουν το γήπεδο ποδοσφαίρου Αγ. Στεφάνου και το ΓΕΛ Δροσιάς.
Στο ΣΑΠ του Δήμου Διονύσου οι επεμβάσεις που προτείνονται αφορούν σε 12 διαδρομές σε επίπεδο πόλης και αφορούν κυρίως στην κατασκευή πεζοδρομίου όταν αυτό δεν υφίσταται, στη διαπλάτυνση πεζοδρομίου όταν το υφιστάμενο δεν καλύπτει τις ισχύουσες προδιαγραφές, στη βελτίωση της κατάστασης των πεζοδρομίων όταν αυτή δεν κρίνεται ικανοποιητική, στην τοποθέτηση αστικού εξοπλισμού (σ.σ. μόνιμες ή προσωρινές εγκαταστάσεις του πεζοδρομίου που αποβλέπουν στην ασφάλεια, πληροφόρηση, εξυπηρέτηση και υγιεινή όλων των χρηστών του) όπου είναι εφικτό, στη διαμόρφωση οδηγού όδευσης για άτομα με προβλήματα όρασης, σε κεκλιμένα επίπεδα και διαβάσεις, καθώς και σε διαμόρφωση οδών ήπιας κυκλοφορίας, με αυστηρές προδιαγραφές αναφορικά με την κίνηση και τη στάθμευση των οχημάτων σε όλο το εύρος τους, αλλά και σε πεζόδρομους.
Στις ίδιες προτάσεις περιλαμβάνονται και οι σημειακές παρεμβάσεις για την προσβασιμότητα στα δημόσια κτήρια, στους χώρους πρασίνου, στις πλατείες και στους χώρους στάθμευσης, ενώ ορίζονται τα σημεία καταφυγής και οι οδεύσεις διαφυγής.
Όλα τα παραπάνω, σημειώνεται στην εισήγηση για το ΣΑΠ Διονύσου, την οποία υπέγραφε ο Γενικός Γραμματέας του Δήμου Κ. Βαφειάδης, θα εξειδικευτούν μέσω της σύνταξης αρχιτεκτονικής μελέτης και μελέτης προσβασιμότητας, με ορίζοντα υλοποίησης τα δυο χρόνια.
Ο ίδιος υπογράμμισε πως το Σχέδιο είναι δυναμικό και δεν εξαντλείται στις προτάσεις που κατατέθηκαν από το μελετητή- οι οποίες, εντούτοις, για παράδειγμα:
*Δεν προβλέπουν σύνδεση του Κρυονερίου και της πόλης με το Τατόι
*Δεν προβλέπουν σύνδεση των Κοινοτήτων μεταξύ τους
*Δεν προβλέπουν σύνδεση με τους Κοινόχρηστους Χώρους σε επιμέρους Κοινότητες, όπως για παράδειγμα στην Κοινότητα Διονύσου όπου δεν προβλέπεται διαδρομή μέχρι την πλατεία του Ηρώου και της Παιδικής Χαράς.
*Προβλέπονται, αντιθέτως, παρεμβάσεις σε περιοχές που αποτελούν επί δεκαετίες το κόκκινο πανί, όπως είναι το Δάσος στην καρδιά του Διονύσου, ιδιοκτησίας της Εθνικής Τράπεζας
*Παρεμβάσεις περιορισμένου εύρους εντοπίσθηκαν και σε άλλες περιοχές της πόλης, όπως για παράδειγμα στη Σταμάτα
*Ενώ αντιδράσεις υπήρξαν για την έγκριση του ΣΑΠ κυριολεκτικά στην εκπνοή του χρόνου, και χωρίς να έχει προηγηθεί η παραμικρή διαβούλευση στις Κοινότητες, σε μια εκβιαστική- όπως χαρακτηρίστηκε- κίνηση της Διοίκησης να φέρει την Επιτροπή προ τετελεσμένων γεγονότων
Στις παραπάνω επισημάνσεις, που εκφράστηκαν από τους Γ. Καλαφατέλη και Γ. Φωτάκη της μείζονος αλλά και από την Αγγ. Πέππα της πλειοψηφίας, τόσο ο Γενικός Γραμματέας όσο και μέλη της Ομάδας Εργασίας που παρακολουθούσε την εκπόνηση του ΣΑΠ από πλευράς Δήμου, αντέτειναν πως το Σχέδιο εκπονείται βάσει πολύ συγκεκριμένων και περιοριστικών προδιαγραφών που τίθενται από το Πράσινο Ταμείο- ιδιαιτέρως για χρήστες ΑμΕΑ- το οποίο και χρηματοδοτεί το έργο. Σύμφωνα με τους ίδιους, πολλά από όσα εντοπίζονται ως παραλείψεις στο Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας, θα αντιμετωπιστούν στο- διαφορετικό και πολύ πιο γενικό- Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) (σ.σ. του οποίου η εκπόνηση επίσης εκκρεμεί για την πόλη, ενώ προβλέπεται μόνο για τον Άγ. Στέφανο στο πλαίσιο του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου).
Παρά τις επιφυλάξεις, πάντως, στην ομόφωνη απόφαση για την έγκριση του ΣΑΠ πρυτάνευσαν πολλοί λόγοι:
>τέλη Δεκεμβρίου εξέπνεε η προθεσμία για την έγκρισή του, άρα και για τη χρηματοδότησή του από το Πράσινο Ταμείο,
>το Σχέδιο σύντομα θα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για όσους Δήμους θέλουν να διεκδικήσουν χρηματοδοτήσεις για έργα και υποδομές,
>ενώ οι όποιες παραλείψεις, ελλείψεις ή και λάθη εντοπιστούν μπορούν να διορθωθούν στη δημόσια διαβούλευση που θα ακολουθήσει, εφόσον βέβαια την επιλέξει η Δημοτική Αρχή, όπως έχουν ήδη κάνει για το ίδιο θέμα πολλοί Δήμοι ανά τη χώρα.
Επιπλέον, μέσα στο επόμενο 15νθήμερο, και πάντως μέσα στον Ιανουάριο, αναμένεται να συγκεντρωθούν όλες οι επισημάνσεις πάνω στη μελέτη και να προωθηθούν στο μελετητή ώστε να τις ενσωματώσει, εφόσον βέβαια εναρμονίζονται με τις απαιτούμενες προδιαγραφές του ΣΑΠ.
